نسخه آلمان وزیر امور خارجه مبارزه با تروریسم

نسخه: آلمان وزیر امور خارجه مبارزه با تروریسم بین الملل زیگمار گابریل بحران قطر جنگ کاهش تنش

گت بلاگز اخبار سیاسی و اجتماعی دوستي ولی دوري / ميرمحمود موسوي

حسن روحاني، رييس جمهور براي نخستين بار در ٥ سال گذشته راهي هند شده است هست؛ سفري سه روزه كه با حضور در حيدرآباد و گفت وگو با جمعيت مسلمان هند شروع شد. امروز ريي

دوستي ولی دوري / ميرمحمود موسوي

ميرمحمود موسوي :دوستي ولی دوري

عبارات مهم : ايران

حسن روحاني، رييس جمهور براي نخستين بار در ٥ سال گذشته راهي هند شده است هست؛ سفري سه روزه كه با حضور در حيدرآباد و گفت وگو با جمعيت مسلمان هند شروع شد. امروز رييس جمهور در ايستگاه دهلي نو براي ديدارهاي رسمي با نارندرا مودي، نخست وزير و انعقاد توافقنامه هاي همكاري متعدد توقفي چند ساعته خواهد داشت. رابطه ايران و هند با وجود اشتراكات فرهنگي، مذهبي و منطقه اي همواره در فراز و فرود بوده است.

هندي ها در بزنگاه هاي مهم هرچند تظاهر به همكاري با ايران كرده اند ولی بيشتر به دنبال تامين منافع اقتصادي بوده اند و در بسياري از موارد نيز ترجيح دادند در جبهه برابر پایتخت کشور عزیزمان ایران قرار بگيرند. با اين وجود هند در چندسال اخير تلاش كرده از سياست هاي يك جانبه پيشين فاصله بگيرد و در قد و قواره يك قدرت نوظهور نمايان شود.

دوستي ولی دوري / ميرمحمود موسوي

ميرمحمود موسوي، سفير سابق ايران در هند و پاكستان اعتقاد دارد كه نه پایتخت کشور عزیزمان ایران و نه دهلي ظرفيت هاي واقعي همكاري را درك نكرده اند و گام هاي برداشته شده است در مسير تعميق و توسعه رابطه دو جانبه به هيچ وجه با ظرفيت هاي موجود هماهنگ نيست. مديركل پيشين آسياي غربي وزارت امور خارجه در اين گفت وگو، هند را مورد توجه اروپا و امريكا مي داند و اعتقاد دارد كه دونالد ترامپ، رييس جمهور ايالات متحده به دنبال استفاده از هند براي كنترل و مديريت واکنش‌ها چين در منطقه هست. مشروح اين گفت وگو به شرح زير است.

چه پتانسيل هايي در هند اين كشور را به قدرتي نوظهور و دايما در حال افزایش بدل كرده است؟

حسن روحاني، رييس جمهور براي نخستين بار در ٥ سال گذشته راهي هند شده است هست؛ سفري سه روزه كه با حضور در حيدرآباد و گفت وگو با جمعيت مسلمان هند شروع شد. امروز ريي

هند تا ١٩٩١ سياست نيمه بسته اي را در روابط خارجي بر مبناي دو محور دنبال مي كرد: توجه به جنبش عدم تعهد و رعايت دنیا دو قطبي. بر اين اساس دهلي رابطه نزديك تر با مسكو را دنبال مي كرد ولی نه به اندازه اي نزديك كه قطب ديگر (ايالات متحده) را از خود براند. با تغيير شرايط جهاني در ١٩٩١، هند نيز تجديد نظر در سياست هاي خود را شروع كرد. در اين مسير دهلي تلاش كرد پاسخي براي اين پرسش بيابد كه با پايان دو قطبي گري در جهان، سياست هاي خود را چگونه تنظيم كند و همزمان دستگاه اقتصادي هند نيز به اين نتيجه رسيد كه مسير رفته جواب نمي دهد و دهلي وضعيت اقتصادي نامطلوبي دارد.

مانموهان سينگ به عنوان وزير اقتصاد وقت، بازنگري سياست هاي اقتصادي هند و سياستگذاري هاي جديد را شروع كرد و همزمان بازخواني هايي در حوزه سياست خارجي نيز صورت گرفت. در سايه تحولات، فصل جديدي در رابطه هند با اروپا و امريكا شروع شد كه منتج به سفر بيل كلينتون، رييس جمهور وقت امريكا به دهلي نو شد و بعد از آن هم دهلي قرارداد جامعي با اتحاديه اروپا براي توسعه اقتصادي و همكاري همه جانبه منعقد كرد. شاخه ديگر اين سياست هم گسترش رابطه با اسراييل بود. با اين تحولات هند در مسير جديد قرار داده شد و روند رو به رشد اقتصادي اين كشور شروع شد. البته موقعيت استراتژيك هند در گذشته نيز قابل توجه بود و به خصوص به جمعيت انساني بالاي اين كشور به عنوان بازاري مطلوب توجه مي شد ولی همه اينها براي اينكه از هند قدرت فرامنطقه اي بسازد، كافي نبود.

در نتيجه بازنگري جديد سياسي و اقتصادي، هند وارد تعامل با دنیا غرب شد. رشد اقتصادي هند در سه ماه آخر سال ٢٠١٧ ميلادي بالاتر از رشد چين قرار داشت و براي سال ٢٠١٨ نيز مراكز اقتصادي اين كشور رشد بالاي ٧ درصد را پيش بيني كرده اند. توانايي اقتصادي، موقعيت ژئوپولتيك، نيروي انساني، مجاورت با چين و سياست انتقال مركز ثقل سياست هاي دنيا از اروپا و خاورميانه به آسيا كه هند يكي از پايه هاي اصلي آن هست، مجموعه ارزيابي ها را به اين سمت برده كه هند حتما يكي از قدرت هاي اصلي دهه هاي آتي است.

دوستي ولی دوري / ميرمحمود موسوي

مرام و نگاه سياسي نارندرا مودي، نخست وزير هند چه تاثيري در سرعت گرفتن پيشرفت هاي اقتصادي و به خصوص توسعه روابط در حوزه سياست خارجي دارد؟

مودي به اين دليل مودي شد كه تجربه سروزيري در ايالت گجرات را داشت. سياست هاي اقتصادي موفق مودي در گجرات باعث شد وي كه از صورت هاي آشنا شده است در ميان رهبران رده اول حزب بهاراتيا جاناتا (بي جي پي) نبود بالاتر از ديگران قرار گرفته و نماينده اين حزب در انتخابات شود. اين موفقيت در حالي نصيب مودي شد كه او به دليل يك پرونده نامناسب يعني كشتار دوهزار مسلمان در سال ٢٠٠٢، در ليست سياه قرار داشت و حتي اجازه سفر به اروپا و امريكا را هم نداشت. اصولا گرايش هاي «بي جي پي» ملي گرايانه است ولی ملي گرايانه اي كه توانسته مولفه هاي دنياي جديد را هم در خود جاي دهد و به همين دليل بسته نيست.

نارندرا مودي تمركز سياست هايش را بر توسعه اقتصادي قرار داده و البته كه توسعه اقتصادي بدون پيوندهاي گسترده با كشورها ممكن نيست. يكي از ابتكارهاي مهم مودي انتقال سرمايه مالي و معنوي نيروهاي هندي در خارج از كشور به داخل هست. گفته مي شود كه هر سال رقمي بالغ بر ٧٠ ميليارد دلار از طريق هندي هاي مقيم خارج به داخل وارد مي شود و حتي پارلماني براي هندي هاي خارج از كشور تاسيس شده است است تا از نظرات، توصيه ها و نفوذ آنها به عنوان ديپلماسي عمومي در دنیا استفاده شود.

حسن روحاني، رييس جمهور براي نخستين بار در ٥ سال گذشته راهي هند شده است هست؛ سفري سه روزه كه با حضور در حيدرآباد و گفت وگو با جمعيت مسلمان هند شروع شد. امروز ريي

حزب «بي جي پي» و در راس آن مودي براي ادامه پيشرفت هند و براي حفظ حزب به اين نتيجه رسيدند كه يك كليد وجود دارد: رشد اقتصادي. مودي شعار «در هند بسازيد» را از روزهاي انتخابات برگزيد و بعد از پيروزي برهمين اساس نيز سفرهاي خارجي خود را تنظيم مي كند تا بتواند ارتباط هاي خارجي را در جهت اهداف اقتصادي به استخدام در آورد و در اين كار تا حدودي موفق شده است هست. شايد دنیا غرب به خصوص دونالد ترامپ، رييس جمهور ايالات متحده راجع به سرمايه گذاري در چين ملاحظه هايي داشته باشند ولی آن ملاحظه ها را راجع به هند ندارند.

با توجه به تهديدهايي كه امريكا از چين براي خود تعريف كرده مي توان گفت كه برخي قدرت هاي بين المللي براي مقابله با چين، سياست قدرتمند سازي و توانمند سازي هند را دنبال مي كنند؟

دوستي ولی دوري / ميرمحمود موسوي

قطعا همين طور است ولی اين ايده جديد نيست. من براي نخستين بار در دهه ٩٠ ميلادي در نوشته هاي ساموئل هانتينگتون، برژينسكي و ساير سياستمداران امريكايي شاهد طرح اين پرسش بودم كه چگونه مي توان آسيا را اداره و چين در حال رشد را كنترل كرد؟ از همان وقت عموما نظرات متمركز بر اين بود كه هند مي تواند نقش مهمي را در اين مسير ايفا كند. زمينه ها براي توسل به چنين سياستي از قبل وجود داشته و آن ظرفيت بالقوه اي كه براي هند در اين مسير در نظر گرفته بودند در حال بالفعل شدن هست. هند نيز هوشمندانه از اين وقت استفاده مي كند.

توسعه اقتصادي كه از آن به عنوان كليد مدنظر مودي ياد كرديد تا چه اندازه مي تواند فضاي كافي براي تقويت نقش سياسي هند در عرصه منطقه اي ايجاد كند؟

روابط اقتصادي نوعي از تنيدگي سياسي را هم به دنبال خود مي آورد. به كارگيري سرمايه هاي غربي در هند و توسعه روابط گسترده ميان غرب و هند كه اجراي آن از مقدمه گذشته و به متن اصلي نزديك شده، پيوندهاي فرااقتصادي را به دنبال خود مي آورد كه حوزه هاي همكاري جديدي مانند امنيتي و دفاعي را مشمول بر مي شود. البته دعواهاي تاريخي موجود در اين منطقه مي تواند مزاحمت هايي براي اهداف وبرنامه هاي هند ايجاد كند كه لازمه حل و فصل آن هماهنگي و همكاري دهلي با قدرت هاي خارج از منطقه است.

مبارزه با تروريسم، برقراري امنيت در افغانستان و حل دعواي تاريخي بين هند – پاكستان در دستور كار دهلي قرار دارد. رابطه با همسايگان يكي از موضوعاتي است كه هند به طور جدي دنبال مي كند و براي مديريت منطقه به عنوان برادر بزرگ تر طرح هايي دارد. مالديو و نپال در حال حاضر پرونده هاي منطقه اي هستند كه شاهد مسابقه جدي چين و هند براي اعمال نفوذ بيشتر هستند. براين اساس، وضعيت منطقه اي در چارچوب پرسشها امنيتي و سياسي بخش مهمي از دستور كار دولت هند است و طبيعتا در اين زمينه با امريكا و اروپا همكاري و همراهي دارد.

رابطه هندوستان با رژيم اسراييل از چه عمق و سابقه اي برخوردار است و دليل اين نزديكي دهلي نو به تل آويو چيست؟

اسراييل از وقت ايجاد نامشروع تا به امروز به وسیله كشورهاي مسلمان محصور بوده و هند اولين همسايه غيرمسلمان اسراييل از سمت شرق هست. بنيامين نتانياهو، نخست وزير رژيم اسراييل به همين دليل به دنبال توسعه رابطه با نزديك ترين همسايه غيرمسلمان خود هست. از سوي ديگر در مجموعه بررسي هاي اطلاعاتي و امنيتي هند، تروريسم منتسب به اسلام يكي از جدي ترين تهديدها است و اسراييل نيز در اين دغدغه با هند مشترك هست. البته در حوزه مبارزه با تروريسم، همكاري هاي دهلي نو و تل آويو از سال ها پيش شروع شده است و دست كم دو دهه سابقه دارد. دو طرف در قدم اول تبادل اطلاعات و اخبار، آموزش نيروها را پيگيري و اجرا كردند. در قدم هاي بعدي استفاده از تجربيات اطلاعاتي و تكنولوژي هاي مربوطه در راس اولويت ها بود. در مرحله سوم و فعلي نيز توليدهاي مشترك نظامي و تبادل دستگاه هاي اطلاعاتي و جاسوسي و غيره ميان دهلي نو و تل آويو در جريان هست. مانعي بر سر راه پيوند ميان اسراييل و هند وجود ندارد و هر دو طرف از آن بهره برداري مي كنند. همزمان هند متوجه است كه براي برخورداري از رابطه خوب با واشنگتن، لابي اسراييل در امريكا هم مي تواند كمك بزرگي باشد و به سياست هاي توسعه اقتصادي هند كمك كند.

اخيرا شاهد سفر نخست وزير هند به فلسطين و انعقاد قراردادهاي نسبتا قابل توجه با تشكيلات خودگردان هم بوده ايم. با توجه به نوع همكاري هاي دهلي نو- تل آويو كه به آن اشاره كرديد، مودي از تعميق رابطه با فلسطين چه اهدافي را دنبال مي كند؟

هند از سابقه اي تاريخي در دفاع از حقوق فلسطين به عنوان عضو جنبش عدم تعهد در وقت نهرو و گاندي برخوردار است و به همين دليل مراقب است كه با سرعت از آن استراتژي فاصله نگيرد و موجبات نارضايتي فلسطيني ها و اعراب را فراهم نسازد. از سوي ديگر جمعيت اقليت مسلمان هند نيز قابل توجه است و حدود ٢٠٠ ميليون نفر را مشمول بر مي شود. «بي جي پي» و دولت هند مي دانند كه رابطه با اسراييل يكي از موضوعاتي است كه به وسیله برخي مجامع اسلامي هند دنبال مي شود و حساسيت هايي نسبت به اين قضيه هست. دهلي به دنبال برقراري نوعي از توازن مديريت شده است ميان رابطه با اسراييل و كشورهاي اسلامي است.

به نظر مي رسد كه نگاه هندوستان به غرب آسيا در حال تغيير هست. نمونه آن را در مشاركت دهلي نو در پروژه چابهار و همچنين سفر وي به اردن، ابوظبي، كرانه باختري و… مي بينيم. چه مسائلي منجر به اين تغيير نگاه در دهلي نو شده است است ؟

غرب آسيا در گذشته نيز مورد توجه دهلي قرار داشته ولی در حال حاضر، جنبه هاي جديدي به اين نگاه هند اضافه شده است هست. در جريان جنگ اول عراق بود كه اخباري مبتني بر وجود چند هزار نيروي كار هندي در عراق منتشر شد. ميليون ها هندي در كشورهاي حوزه خليج فارس مشغول به كار هستند كه هم سرمايه هايي را به داخل هند انتقال یافته مي كنند و هم اهرم هايي براي نفوذ هندي ها هستند. مساله قابل توجه ديگر نياز هند به انرژي است.

اگرچه در ٢٠ سال اخير از اهميت غرب آسيا به عنوان منطقه نفتي كاسته شده است ولی هنوز از مهم ترين منابع انرژي دنيا هست. با توجه به اينكه رشد اقتصادي در راس سياست هاي دولت مودي است تامين انرژي نيز يكي از پايه هاي اين سياست به شمار مي رود. هند بايد در اين منطقه حضور داشته باشد تا امنيت تامين انرژي را تضمين كند. البته سياست هاي تامين انرژي هند توجه به چند خط تامين همزمان را دنبال مي كند و از سوي ديگر هند به دنبال سرمايه گذاري در حوزه انرژي در خارج از هند ازجمله پروژه «فرزاد بي» است تا اين منابع تضمين كننده نيازهاي اقتصادي اين كشور باشد و بتواند رشد اقتصادي مطلوب خود را بدون نگراني جلو ببرد. هند به دنبال سياست برتري در كل اقيانوس هند است و برهمين اساس حضور موثر در غرب آسيا را دنبال مي كند.

آيا هند توانسته توازن در رابطه ميان ايران و عربستان را حفظ كند؟

هند وارد اين اختلاف نشده هست. رابطه خوب با عربستان را براي استفاده از انرژي وسرمايه هاي اين كشورحفظ كرده و با توجه به رابطه تاريخي با تهران، رابطه با اين كشور را ارتقا بخشيده هست. انرژي و بازار خوب اقتصادي ايران براي هند اهميت زيادي دارد. ولی اختلاف با پاكستان نيز عنوان بسيار جدي براي هند هست. ايران و عربستان اين ظرفيت را دارند كه وزنه پاكستان را در برابر هند سنگين كنند بنابراين هند ناچار از داشتن رابطه خوب با پایتخت کشور عزیزمان ایران و رياض است.

براي هند در عرصه سياست خارجي با توجه به اهميتي كه رابطه با واشنگتن براي دهلي نو دارد، استقلال قائل هستيد؟

صد در صد. هند از ١٩٤٧ به بعد با توجه به هضم سريع قضيه دموكراسي، تهديدها را به حداقل رساند. در ٧٠ سال گذشته توانسته استقلال خودرا در حوزه سياست خارجي به شكل كامل حفظ كرده و تصميم هاي خود را با توجه به منافعش بگيرد. در هند حتي با چرخش احزاب از حزب كنگره به حزب «بي جي پي» و حتي وقت هايي كه ائتلاف هايي براي دوره موقت حكومت را در اختيار داشتند، تغييري مهم در سياست خارجي رخ نداد. در چارچوب دموكراسي فهم مشتركي وجود دارد كه منافع ملي را بالاتر مي داند. لذا احزاب با هم تعامل و همسويي دارند. شفافيت جامعه هند اين اجازه را مي دهد كه دولت مورد نقد قرار بگيرد و اگر حركتي در هر حوزه اي از سوي دولت انجام بگيرد كه مطلوب اپوزيسيون نباشد به سرعت در مجالس ملي و عالي راجع به آن بحث مي شود بنابراين مي توان گفت كه دولت هاي هند در حوزه سياست خارجي دچار بحران نمي شوند.

آيا ظرفيت هاي رابطه با هند در ايران به خوبي شناسايي شده است است؟ هند در منظومه روابط آسيايي ما چه جايگاهي را به خود تخصیص داده شده است داده است؟

قدم هايي در اين مسير برداشته شده است ولی ظرفيت هاي هند بيش از گام هاي برداشته شده است هست. من در ايران تاكنون طرحي براي گسترش رابطه با كشورهاي آسيايي نديدم. البته منظور من اين نيست كه هيچ توجهي به ظرفيت ها نشده بلكه مي گويم ظرفيت هاي موجود با گام هاي برداشته شده است متوازن نيستند. ايران براي فعاليت در آسيا بايد طرح هاي سياسي و امنيتي داشته باشد. با توجه به فعال شدن غربي ها و افزايش جايگاه چين در منطقه، ما به طرحي جامع نياز داريم كه نقشه راه سياست هاي ايران در منطقه آسيا را مشخص كند.

ايران و هند ظرفيت هاي خوبي براي همكاري با يكديگر دارند ولی همزمان بحران هايي مانند افراطي گرايي و دعواهاي ارضي و مرزي در منطقه كشمير و ديوراند وجود دارد كه صلح، ثبات و امنيت در منطقه را تهديد مي كند. اگر به اين مشاجره ها به خوبي پرداخته نشود مانند آتش زير خاكستر است كه زماني امنيت ما و منطقه را به خطر مي اندازد. براي كنترل اوضاع، هند و ايران بايد دامنه همكاري هاي سياسي و امنيتي را گسترش دهند. رفت و آمدهاي بيشتر، فعاليت هاي بيشتر به وسیله دستگاه هاي متفاوت و شناساندن ظرفيت هاي موجود به يكديگر مي تواند در اين مسير كارساز باشد.

ايران تنها مسير ممكن براي دستيابي هند به كشورهاي آسياي ميانه است آیا كه پاكستان بنا بر اختلافات مكرري كه با دهلي نو پيدا كرده است مانع از دستيابي هند به بازارهاي بالقوه موجود در منطقه مي شود. نياز هند به انرژي ايران نيز يكي ديگر از دلايل توجه دهلي به پایتخت کشور عزیزمان ایران هست. به نظر مي رسد كه هند نگاه كاملا اقتصادي مصرفي به ايران دارد و به دنبال توسعه همكاري هاي سياسي و امنيتي با پایتخت کشور عزیزمان ایران نبوده هست. با اين برداشت تا چه اندازه موفق هستيد؟

از طرف هند كم كاري هايي در اين قضيه صورت گرفته هست. مباحثي كه در محافل متفكران سياسي هند مطرح يا در مطبوعات اين كشور ديده مي شود نشان از تاييد پرسش شما دارد كه نگاه هندي ها به ايران محدود به چند عنوان خاص است: همكاري در چابهار و رسيدن به آسياي ميانه يا پيشبرد پروژه گازي «فرزاد بي» كه مدت هاست مورد اختلاف تهران- دهلي است.

به نظر مي رسد كه نگاه هند به ايران فراتر از مباحث اقتصادي نيست. در اين ميان مشخص نيست كه دلايل احتياط هند براي نزديكي سياسي به پایتخت کشور عزیزمان ایران چيست؟ آيا هند دلواپس اين است كه ايران حياط خلوت پاكستان باشد يا دلواپس عمق رابطه ايران با جمعيت مسلمان خود است؟

اين مباحث بايد در چارچوب رايزني هاي دو كشور مورد توجه قرار بگيرد و در تبيين اين قضايا احتياج به تعامل دو طرفه هست. طرفين بايد در حوزه هاي متفاوت با هم به صراحت و شفافيت صحبت كنند و نگراني هاي موجود را برطرف كنند. به نظر مي رسد كه در اين زمينه ها كم كاري از طرف دهلي نيز وجود دارد و رابطه با ايران به اندازه كافي از جانب هندي ها جدي گرفته نشده هست. يك دليل هم مي تواند اين باشد كه هندي ها به دليل تحريم هاي ايران ترجيح دادند با احتياط گام بردارند و اين احتياط روابط را با ملاحظه كاري پيش برده است.

براي تامين امنيت در غرب آسيا، ايده هايي مانند مجمع گفت وگوهاي منطقه اي داده مي شود ولی به نظر مي رسد كه با وجود تهديد گروه هاي تروريستي مانند داعش در افغانستان، در مرزهاي شرقي ما هيچگاه توجهي به همكاري هاي قالب دار با كشوري مانند هند نشده هست. آیا با وجود آنكه داعش يا فعاليت هاي تروريستي دغدغه مشترك ايران و هند به خصوص در افغانستان است ما در همكاري هاي امنيتي با دهلي نو پيشرفتي نداشته ايم؟

به نظر مي رسد كه دو كشور در گذشته همكاري هايي داشتند ولی مجموعه تحولاتي كه در افغانستان در طول سال هاي اخير رخ داده، هندي ها را محتاط و البته مشكوك كرده هست. برخي از رسانه ها و مقام هاي افغان راجع به رابطه ايران با طالبان ادعاهايي را مطرح مي كنند كه اين قضيه مقبول هند نيست. در ميان كشورهاي منطقه تنها دولتي كه تاكنون هيچ ارتباطي با طالبان نداشته هند است كه از روابط ساير كشورها با طالبان نيز خرسند نيست. راهكار حل اين شك و شبهه، گفت وگوي ميان دستگاه هاي اجرايي- امنيتي دهلي و پایتخت کشور عزیزمان ایران در فضايي كاملا براق است.

با ورود داعش به افغانستان، وضعيت در اين كشور پيچيده تر و اوضاع امنيتي در افغانستان نسبت به گذشته بدتر شده است هست. افزايش توجه روس ها، چيني ها و امريكايي ها به افغانستان باعث بهتر شدن اوضاع نشده است و بايد گفت كه مجموع اين پرسشها مايه نگراني جدي هست. افزايش عمليات هاي تروريستي به مردم افغانستان آسيب هاي جدي مي زند و منطقه نيز با خطر مواجه مي شود. ايران و هند مي توانند در اين زمينه همكاري هاي گسترده اي داشته باشند ولی بايد توجه داشت كه اين همكاري ها ساده نيستند. به نظر من كشورهاي منطقه از جمله هند و پاكستان بايد براي حل مساله افغانستان تدبير جدي بينديشند. ما نبايد منتظر روسيه و چين و امريكا براي حل مشكلات افغانستان بمانيم.

ايران تا چه اندازه توانسته توازن در روابط با اسلام آباد و دهلي را حفظ كند؟ به نظر مي رسد در پروژه چابهار، ايران و هند به نوعي پاكستان را دور زدند و نگراني هايي راجع به تاثير اين توافق بر رابطه تهران- اسلام آباد وجود داشت.

رابطه هند و پاكستان از پيش از انقلاب اسلامي ايران نيز پيچيده و امنيتي بود و از همان وقت اين پرسش همواره وجود داشته كه پایتخت کشور عزیزمان ایران چگونه بايد رابطه خود با اين دو كشور را مديريت كند؟ ما بعد از انقلاب سعي كرديم اين رابطه هاي دو جانبه را مجزا مديريت كنيم و در برخي مقاطع موفق و گاهي موفق تر بوديم. در مساله چابهار مسابقه دو قطبي صورت گرفته كه در يك سوي آن ايران، هند و افغانستان هستند و در پروژه گوادر نيز چين و پاكستان حضور دارند. اگر در اين دو پروژه كشورهاي دخيل به سمت قطب سازي حركت كنند قطعا به ضرر همه طرف ها خواهد بود كه متاسفانه اين قطب سازي ها تا حدودي هم شكل گرفته است.

من اعتقاد دارم كه اين دو پروژه بايد با هم همكاري داشته باشند آیا كه قطب سازي در منطقه با توجه به مشكلات تاريخي كه راجع به مرزها به ارث رسيده و وجود مراكز اصلي افراط گرايي بسيار خطرناك هست. اگر قطب ها بخواهند از ابزار ناموزون، نامشروع و خطرناك يعني گروه هاي افراطي در راستاي اهداف خود استفاده كنند خطر بزرگي منطقه را تهديد خواهد كرد. اين دو پروژه از منظر اقتصادي فوايد مثبتي براي منطقه دارند ولی از منظر سياسي – امنيتي اين مسابقه منفي است و راه حل اين قضيه پيوند اين دو پروژه است.

دليل نگاه ويژه دونالد ترامپ به هند چيست؟ وي اخيرا از عبارت «Indo-Pacific» به جاي آسيا- پاسيفيك استفاده مي كند و كارشناسان مي گويند كه اين مساله نشان دهنده اهميت دهلي براي واشنگتن است؟

دونالد ترامپ از وقت نامزدي براي رياست جمهوري به مساله چين و رابطه پكن- واشنگتن حساسيت بسيار زيادي نشان داد. او اين پرسش را مطرح كرد كه آیا سرمايه هاي امريكا در چين به داخل كشور بازنمي گردد و در راستاي تحقق اين شعار كار هم مي كند. ولی در دوره مسابقه هاي انتخاباتي، وي از منظر اقتصادي و نه سياسي به رابطه با چين نگاه مي كرد و زماني كه به كاخ سفيد راه يافت در حرف هاي خود راجع به چين تغييراتي داد و متوجه عنوان اصلي شد كه چين به عنوان يك ابرقدرت در حال ظهور است و اين مساله ربطي به باقي ماندن يا بازگشت سرمايه هاي امريكا در اين كشور ندارد.

امريكا در آسيا به دنبال كنترل چين است لذا ابتدا به ايده استفاده از ظرفيت هند روي آورد ولی بعدها به ايده كامل تري متوسل شد و فكر كرد كه شايد هند به تنهايي از بعد اين قضيه برنيايد و اتحادي بين كشورهاي دوست امريكا در آسيا بتواند كار را بهتر پيش ببرد. عبارت هند- پاسيفيك كه ترامپ از آن استفاده مي كند ترجمه همكاري ميان هند، استراليا، ژاپن و امريكا ست. هرچند كه امريكا به «آ سه آن» هم توجه دارد و به دنبال استفاده از ظرفيت هاي آن هم هست. عمده ترين نشانه اين اصطلاح در صحبت هاي ترامپ، متوجه اداره كردن آسيا و دور نگه داشتن چين از اقيانوس هند و اقيانوس آرام است كه همسو با اهدف هند، ژاپن و استراليا ست.

آيا هند از چنين ظرفيتي براي مديريت يا كنترل واکنش‌ها چين در منطقه برخوردار است؟

اين پرسش پيش بينانه است و پاسخ آن ساده نيست. من فكر مي كنم اگر نوعي از توازن در منطقه برقرار شود مي توان از مديريت آسيا سخن گفت. در حال حاضر با توجه به ابعاد متفاوت نيروهاي حاضر در چين از جمله رشد اقتصادي، سرمايه ها، وابستگي امريكا به چين و درآمدهاي متنوع اين كشور، پكن دست بالاتر را در منطقه دارد و در برخي عنوان هاي ريز و درشت منطقه، امريكا را دچار مشكل كرده است.

اما اگر در آينده از طريق پروژه هند- پاسيفيك يا هر پروژه ديگري نوعي از توازن در منطقه برقرار شود كه تامين كننده امنيت باشد و تهديد را از بين ببرد به نفع همه حتي چين خواهد بود. ولی اگر ظرفيت ها به سمتي سوق پيدا كند كه همراه با تهديدهاي جدي نظامي باشد قطعا به ضرر تمام اعضاي منطقه و همچنين ايران خواهد بود. پكن و دهلي نو بدانند اگر به دنبال استمرار رشد اقتصادي هستند بايد چارچوبي تعريف كرده و از ورود به فاز نظامي و امنيتي پرهيز كنند در غيراين صورت براي حفظ امنيت منطقه، سرمايه هاي بسياري را هزينه خواهند كرد.

خطرات تعميق رابطه هند- امريكا براي ايران چيست؟ ترامپ به دنبال خروج از برجام و بازگرداندن تحريم هاي ثانويه است كه مي تواند بر همكاري هاي اقتصادي ايران و هند سايه بيندازد و دهلي را به سمت واشنگتن ببرد.

در پاسخ به اين پرسش ناچار به مراجعه به سابقه رفتاري هند هستيم. متاسفانه اين سابقه مطلوب نيست. هند در انتقال پرونده ايران از آژانس بين المللي انرژي اتمي به شرکت ملل نقش داشت و با غرب همراهي كرد. اين قضيه قطعا در تاريخ روابط دو كشور به عنوان نكته منفي خواهد ماند. در سال هاي تحريم، دهلي به كاهش خريد نفت از ايران روي آورد هرچند كه اين كاهش به صفر نرسيد ولی در چارچوب تحريم هاي پيش از برجام با غرب همصدا شد. در پروژه لوله گاز نيز هندي ها تعلل به خرج دادند كه يكي از عوامل آن تحريم امريكا بود. در روند ١٠ تا ١٥ سال گذشته كه مساله فعاليت هاي هسته اي ايران در سطح بين المللي مطرح بوده، هند در سطح توقعات ايران ظاهر نشده است و محتاطانه و با گرايش به سمت غرب حركت كرده هست. اين نگراني وجود دارد كه در ماجراي ادامه اجراي برجام، هند به دنبال ايفاي نقش به عنوان متحد امريكا در منطقه باشد.

البته ايران حوزه هايي از منافع براي خود تعريف كرده و بايد گفت واکنش‌ها هند تاكنون تهديد كننده منافع ما نبوده ولی در برخي موارد هم در راستاي تامين منافع ما نبوده هست. اميدوار هستيم در آينده رابطه خوب دهلي- واشنگتن، باعث غفلت دهلي از سوابق رابطه ايران با هند نشود كه در اين صورت به منافع هر دوطرف لطمه وارد خواهد شد.

شكل دادن به پروژه هايي مانند چابهار ميان ايران و هند تا چه اندازه مي تواند نقش ترمز را در پيوستن دهلي به واشنگتن در صورت خروج امريكا از برجام ايفا كند؟

وزن پروژه چابهار در حدي نيست كه هند براي حفظ آن دست به هركاري بزند. براي هند قضيه چابهار مهم است ولی ميزان سرمايه اي كه هندي ها خرج اين پروژه كرده اند يا زماني كه تاكنون گذشته و دايما تعلل هايي از سوي هند صورت گرفته، نشان مي دهد كه هندي ها محكم و صد در صد تا به امروز پشت اين پروژه قرار نگرفته اند. هند به اين پروژه به چشم يك وقت نگاه مي كند ولی به اندازه مورد نیاز براي پيشرفت سريع اين پروژه تلاش نمي كند.

من در ايران تاكنون طرحي براي گسترش رابطه با كشورهاي آسيايي نديدم.

رابطه با ايران به اندازه كافي از جانب هندي ها جدي گرفته نشده است.

نگاه هند به ايران فراتر از مباحث اقتصادي نيست.

كشورهاي منطقه نبايد منتظر روسيه، چين و امريكا براي حل مشكلات افغانستان بمانند.

هندي ها محكم و صد در صد پشت پروژه چابهار نايستاده اند.

رفتار هند تاكنون تهديد كننده منافع ما نبوده ولی در برخي موارد هم در راستاي تامين منافع ما نبوده است.

اين نگراني وجود دارد كه در ادامه اجراي برجام، هند به دنبال ايفاي نقش به عنوان متحد امريكا باشد.

ايران و عربستان اين ظرفيت را دارند كه وزنه پاكستان را در برابر هند سنگين كنند بنابراين هند ناچار از داشتن رابطه خوب با پایتخت کشور عزیزمان ایران و رياض است.

هند در انتقال پرونده ايران از آژانس بين المللي انرژي اتمي به شرکت ملل نقش داشت.

توانايي اقتصادي، موقعيت ژئوپولتيك، نيروي انساني، مجاورت با چين و سياست انتقال مركز ثقل سياست هاي دنيا از اروپا و خاورميانه به آسيا كه هند يكي از پايه هاي اصلي آن هست، مجموعه ارزيابي ها را به اين سمت برده كه هند حتما يكي از قدرت هاي اصلي دهه هاي آتي است.

امريكا در آسيا به دنبال كنترل چين است لذا ابتدا به ايده استفاده از ظرفيت هند روي آورد ولی بعدها به ايده كامل تري متوسل شد و فكر كرد كه شايد هند به تنهايي از بعد اين قضيه برنيايد و اتحاد بين كشورهاي دوست امريكا در آسيا بتواند كار را بهتر پيش ببرد.

شايد دنیا غرب به خصوص دونالد ترامپ، رييس جمهور ايالات متحده راجع به سرمايه گذاري در چين ملاحظه هايي داشته باشند ولی آن ملاحظه ها را راجع به هند ندارند.

اسراييل از وقت ايجاد نامشروع تا به امروز به وسیله كشورهاي مسلمان محصور بوده و هند اولين همسايه غيرمسلمان اسراييل از سمت شرق است.

دهلي به دنبال برقراري نوعي از توازن مديريت شده است ميان رابطه با اسراييل و كشورهاي اسلامي است.

اعتماد

واژه های کلیدی: ايران | سياست | پروژه | اخبار سیاسی و اجتماعی

دانلود


دانلود فایل ها

نویسنده : topsblog